Portlar ve Servisler | Kemal Tokmak

1. Port Nedir?

Port, aynı IP adresi üzerinde çalışan farklı uygulama ve servisleri birbirinden ayıran mantıksal numaradır.

Bir ağ bağlantısı çoğunlukla IP adresi, port numarası ve taşıma protokolüyle tanımlanır.

socket örneği

192.168.1.10:443/TCP

Temel fikir

IP adresi cihazı, port numarası ise o cihazdaki uygulamayı veya servisi belirtir.

2. Port Aralıkları

Aralık	Ad	Kullanım
0–1023	Well-known ports	Standart sistem ve ağ servisleri
1024–49151	Registered ports	Uygulama ve üretici servisleri
49152–65535	Dynamic / Ephemeral ports	İstemci tarafı geçici bağlantılar

3. TCP ve UDP Portları

Aynı port numarası TCP ve UDP üzerinde farklı servisler için kullanılabilir.

Özellik	TCP	UDP
Bağlantı	Bağlantı odaklı	Bağlantısız
Güvenilirlik	Teslim ve sıralama kontrolü vardır	Teslim garantisi yoktur
Örnek	SSH, HTTP, HTTPS	DNS, NTP, VoIP

4. Yaygın Well-Known Portlar

Port	Protokol	Servis
20/21	TCP	FTP veri ve kontrol
22	TCP	SSH
23	TCP	Telnet
25	TCP	SMTP
53	TCP/UDP	DNS
67/68	UDP	DHCP
69	UDP	TFTP
80	TCP	HTTP
110	TCP	POP3
123	UDP	NTP
143	TCP	IMAP
161/162	UDP	SNMP
389	TCP/UDP	LDAP
443	TCP	HTTPS
445	TCP	SMB

5. Yaygın Registered Portlar

Port	Servis
1433	Microsoft SQL Server
1521	Oracle Database
2049	NFS
3306	MySQL / MariaDB
3389	RDP
5432	PostgreSQL
5900	VNC
6379	Redis
8080	Alternatif HTTP / Proxy
8443	Alternatif HTTPS
9200	Elasticsearch HTTP
27017	MongoDB

6. Ephemeral Portlar

İstemci bir sunucuya bağlanırken işletim sistemi geçici bir kaynak port seçer.

örnek bağlantı

İstemci: 192.168.1.25:53124
Sunucu : 203.0.113.10:443

Burada 53124 geçici istemci portu, 443 ise sunucudaki HTTPS servis portudur.

7. Servis Nedir?

Servis, arka planda çalışan ve istemcilere belirli bir işlev sunan uygulamadır.

SSH servisi uzak terminal erişimi sağlar.
Nginx veya Apache web hizmeti sunar.
MySQL veritabanı hizmeti sunar.
DNS servisi alan adı çözümlemesi yapar.

8. Listening Port Nedir?

Bir servis bağlantı bekliyorsa ilgili port LISTEN durumunda görünür.

örnek

LISTEN 0 4096 0.0.0.0:22

Bu çıktı SSH servisinin tüm IPv4 arayüzlerinde 22 numaralı portu dinlediğini gösterebilir.

9. Bind Adresleri

Bind adresi	Anlamı
127.0.0.1	Yalnızca yerel makineden erişilebilir.
0.0.0.0	Tüm IPv4 arayüzlerinde dinler.
::1	Yalnızca yerel IPv6 erişimi.
::	Tüm IPv6 arayüzlerinde dinler.
192.168.1.10	Yalnızca belirtilen arayüz adresinde dinler.

Güvenlik ilkesi

Servis yalnızca ihtiyaç duyulan ağ arayüzünde dinlemelidir.

10. ss ile Dinleyen Portları Görme

TCP ve UDP dinleyen portları ve süreçleri görmek için:

bash

sudo ss -lntup

Seçenek	Açıklama
-l	Dinleyen socketleri gösterir.
-n	Portları sayısal gösterir.
-t	TCP bağlantıları gösterir.
-u	UDP bağlantıları gösterir.
-p	İlgili süreci gösterir.

11. Belirli Bir Portu Kontrol Etme

22 numaralı portu filtrelemek için:

bash

sudo ss -lntp | grep ':22 '

443 numaralı port:

bash

sudo ss -lntp | grep ':443 '

12. lsof ile Port ve Süreç Kontrolü

Belirli portu kullanan süreci görmek için:

bash

sudo lsof -i :80

Kurulu değilse:

bash

sudo apt install lsof -y

13. Servis Durumunu Kontrol Etme

SSH servisi:

bash

sudo systemctl status ssh

Nginx servisi:

bash

sudo systemctl status nginx

14. Servis Başlatma ve Durdurma

Servisi başlatmak için:

bash

sudo systemctl start nginx

Durdurmak için:

bash

sudo systemctl stop nginx

Yeniden başlatmak için:

bash

sudo systemctl restart nginx

15. Açılışta Servis Yönetimi

Sistem açılışında otomatik başlatmak için:

bash

sudo systemctl enable nginx

Otomatik başlatmayı kapatmak için:

bash

sudo systemctl disable nginx

16. curl ile Servis Doğrulama

HTTP servisini kontrol etmek için:

bash

curl -I http://127.0.0.1

HTTPS servisini kontrol etmek için:

bash

curl -I https://alanadiniz.com

17. Netcat ile Port Kontrolü

Kendi sunucunuzda bir TCP portuna bağlantı testi yapmak için:

bash

nc -vz 127.0.0.1 22

HTTPS portu:

bash

nc -vz alanadiniz.com 443

18. Nmap ile Kendi Portlarını Doğrulama

Yalnızca kendi yerel sisteminiz için temel port kontrolü:

bash

nmap 127.0.0.1

Belirli portlar:

bash

nmap -p 22,80,443 127.0.0.1

Yetki sınırı

Port taramasını yalnızca size ait veya açıkça izin verilmiş sistemlerde yapın.

19. Open, Closed ve Filtered Durumları

Durum	Anlamı
open	Portta bağlantı kabul eden bir servis vardır.
closed	Cihaz erişilebilir ancak portta servis yoktur.
filtered	Firewall veya ağ cihazı sonucu engelliyor olabilir.
open\|filtered	Portun açık veya filtreli olduğu kesin belirlenememiştir.

20. UFW ile Port Yönetimi

UFW durumunu kontrol edin:

bash

sudo ufw status numbered

HTTPS portuna izin vermek için:

bash

sudo ufw allow 443/tcp

Belirli port kuralını kaldırmadan önce numaralı listeyi kontrol edin.

21. Belirli IP'ye Port İzni

Örneğin SSH erişimini yalnızca belirli yönetim IP'sine izinli hale getirmek için:

bash

sudo ufw allow from 203.0.113.25 to any port 22 proto tcp

Örnek IP dokümantasyon amaçlıdır; gerçek yönetim IP'nizi kullanın.

22. Gereksiz Servisleri Kapatma

Çalışan servisleri listelemek için:

bash

systemctl --type=service --state=running

Gereksiz bir servisi durdurup otomatik başlangıcını kapatmak için:

bash

sudo systemctl stop servis-adi
sudo systemctl disable servis-adi

23. Veritabanı Portları ve Güvenlik

Veritabanı servisleri mümkünse doğrudan internete açık olmamalıdır.

MySQL: 3306
PostgreSQL: 5432
Redis: 6379
MongoDB: 27017
Elasticsearch: 9200

Bu servisleri localhost, özel ağ veya VPN arkasında çalıştırmak daha güvenlidir.

24. Yönetim Servisleri

Servis	Port	Öneri
SSH	22/TCP	Anahtar tabanlı giriş ve IP kısıtı
RDP	3389/TCP	VPN ve MFA arkasında
VNC	5900/TCP	Doğrudan internete açılmamalı
Web yönetim paneli	Değişken	VPN, MFA ve IP kısıtı

25. Docker Port Yayınlama

Docker'da port eşlemesi şu biçimdedir:

docker compose

ports:
  - "8080:80"

Bu yapı host üzerindeki 8080 portunu container içindeki 80 portuna bağlar.

Yalnızca localhost'a yayınlamak için:

docker compose

ports:
  - "127.0.0.1:8080:80"

26. Docker Portlarını Kontrol Etme

Çalışan container ve port eşlemeleri:

bash

docker ps

Belirli container portları:

bash

docker port container-adi

27. Servis Loglarını İnceleme

Systemd servisi logları:

bash

sudo journalctl -u nginx --since "1 hour ago"

SSH logları:

bash

sudo journalctl -u ssh --since "1 hour ago"

28. Port Çakışması

İki servis aynı IP ve port üzerinde aynı anda dinleyemez.

Port kullanımda hatasında:

bash

sudo ss -lntp | grep ':8080 '

Ardından ilgili servisin yapılandırmasını veya port numarasını düzenleyin.

29. Port Sorun Giderme Sırası

Servis çalışıyor mu?
Doğru portta dinliyor mu?
Doğru IP adresine bind edilmiş mi?
Yerel bağlantı başarılı mı?
Firewall kuralı izin veriyor mu?
Router veya NAT yönlendirmesi gerekli mi?
DNS doğru IP'ye gidiyor mu?
Container port eşlemesi doğru mu?

30. Uygulamalı Laboratuvar

sudo ss -lntup ile dinleyen portları listeleyin.
22, 80 ve 443 portlarını ayrı ayrı filtreleyin.
İlgili servisleri systemctl status ile kontrol edin.
curl -I ile HTTP/HTTPS servisini doğrulayın.
nc -vz ile yerel port bağlantısını test edin.
UFW kurallarını görüntüleyin.
Gereksiz bir test servisini durdurup portun kapandığını doğrulayın.
Servisi yeniden başlatıp portun tekrar dinlediğini kontrol edin.

31. Güvenlik Kontrol Listesi

Kontrol	Soru
Gereklilik	Bu servis gerçekten gerekli mi?
Bind	Yalnızca gerekli arayüzde mi dinliyor?
Firewall	Erişim gerekli IP'lerle sınırlı mı?
Kimlik doğrulama	Güçlü parola, anahtar veya MFA var mı?
Şifreleme	Trafik TLS veya VPN ile korunuyor mu?
Güncelleme	Servis güncel mi?
Loglama	Girişler ve hatalar izleniyor mu?

32. Sonuç

Bu dokümanda port aralıkları, TCP ve UDP servisleri, well-known ve registered portlar, listening ve bind kavramları, ss, lsof, systemctl, curl, netcat, Nmap, UFW ve Docker port eşlemeleri ele alındı.

Güvenli bir sistemde yalnızca gerekli servisler çalışmalı, portlar doğru arayüzlerde dinlemeli ve erişim güvenlik duvarı ile sınırlandırılmalıdır.