TCP/IP Protokolü

1. TCP/IP Nedir?

TCP/IP, internet ve modern bilgisayar ağlarında cihazların birbiriyle iletişim kurmasını sağlayan protokol ailesidir.

TCP/IP tek bir protokol değil; IP, TCP, UDP, ICMP, ARP, DNS, DHCP ve HTTP gibi çok sayıda protokolün birlikte çalıştığı bir modeldir.

2. TCP/IP Modeli

3. TCP/IP ve OSI Karşılaştırması

TCP/IP modeli gerçek ağlarda daha yaygın kullanılır; OSI modeli ise kavramsal öğrenme ve sorun giderme için güçlü bir referanstır.

4. Veri Ağda Nasıl Taşınır?

Uygulama Verisi
      ↓
TCP Segmenti / UDP Datagramı
      ↓
IP Paketi
      ↓
Ethernet Frame
      ↓
Bitler

Gönderici tarafta her katman kendi başlık bilgisini ekler. Alıcı tarafta bu başlıklar ters sırayla çıkarılır.

5. IP Protokolü

IP, paketlerin kaynak cihazdan hedef cihaza yönlendirilmesini sağlar.

• Bağlantısız çalışır.
• Teslim garantisi vermez.
• Paketler farklı yollardan gidebilir.
• Adresleme ve yönlendirme işlevini üstlenir.

6. IPv4

IPv4 adresleri 32 bittir ve noktalı ondalık biçimde yazılır.

192.168.1.25

Bir IPv4 adresi ağ ve host bölümlerinden oluşur.

7. IPv6

IPv6 adresleri 128 bittir ve daha geniş adres alanı sağlar.

2001:db8:1234::25

• Daha büyük adres alanı
• Daha sade başlık yapısı
• Otomatik adres yapılandırma desteği
• Broadcast yerine multicast kullanımı

8. Özel IP Adresleri

9. Subnet ve CIDR

Subnet, bir IP ağını daha küçük mantıksal ağlara ayırır.

10. Default Gateway

Default gateway, cihazın kendi yerel ağı dışındaki hedeflere gönderdiği paketlerin ilk yönlendiricisidir.

ip route

Örnek:

default via 192.168.1.1 dev eth0

11. Yönlendirme Mantığı

Bir cihaz paket gönderirken hedef IP'nin kendi subnet'i içinde olup olmadığını kontrol eder.

• Hedef aynı ağdaysa doğrudan gönderir.
• Hedef farklı ağdaysa paketi default gateway'e gönderir.
• Router, routing tablosuna göre paketin sonraki yolunu belirler.

12. TCP Protokolü

TCP, bağlantı odaklı ve güvenilir veri iletimi sağlar.

• Bağlantı kurulumu yapar.
• Paket sırasını korur.
• Kayıp paketleri yeniden gönderir.
• Akış ve tıkanıklık kontrolü uygular.

13. TCP Three-Way Handshake

İstemci → SYN
Sunucu  → SYN/ACK
İstemci → ACK

Bu üç adım tamamlandığında TCP bağlantısı kurulmuş olur.

14. TCP Bayrakları

15. Sequence ve Acknowledgment Numaraları

TCP, verinin doğru sırada teslim edilmesi için sequence ve acknowledgment numaralarını kullanır.

• Sequence: Gönderilen verinin konumunu belirtir.
• Acknowledgment: Bir sonraki beklenen byte numarasını belirtir.

16. TCP Window ve Akış Kontrolü

TCP window, alıcının aynı anda ne kadar veri kabul edebileceğini belirtir.

Bu mekanizma, hızlı göndericinin yavaş alıcıyı aşırı yüklemesini engeller.

17. UDP Protokolü

UDP, bağlantısız ve düşük gecikmeli veri taşır.

• Bağlantı kurulumu yoktur.
• Teslim garantisi yoktur.
• Sıralama garantisi yoktur.
• Daha düşük ek yük oluşturur.

DNS, VoIP, yayın ve çevrimiçi oyunlarda yaygın kullanılır.

18. TCP ve UDP Karşılaştırması

19. Port Numaraları

Port numarası, aynı IP adresinde çalışan farklı uygulamaları ayırır.

20. Socket Kavramı

Bir socket genellikle IP adresi, port numarası ve taşıma protokolünün birleşimidir.

192.168.1.25:443/TCP

21. ICMP

ICMP, ağ hata ve kontrol mesajlarını taşır.

Ping testi:

ping -c 4 192.168.1.1

22. ARP

ARP, yerel ağdaki IPv4 adresini MAC adresine eşler.

ip neigh

23. DNS

DNS, alan adlarını IP adreslerine dönüştürür.

dig example.com

24. DHCP

DHCP, cihazlara otomatik ağ yapılandırması dağıtır.

Discover
Offer
Request
Acknowledge

25. NAT ve PAT

NAT, özel IP adreslerini genel IP adreslerine dönüştürür.

PAT, birden fazla cihazın aynı genel IP üzerinden farklı portlarla internete çıkmasını sağlar.

26. MTU ve Fragmentation

MTU, bir ağ bağlantısında parçalanmadan taşınabilecek en büyük paket boyutudur.

Ethernet ağlarında yaygın MTU değeri:

1500 byte

Paket MTU değerinden büyükse parçalanabilir veya daha küçük boyutta yeniden gönderilmesi gerekebilir.

27. TTL

TTL, bir IP paketinin geçebileceği maksimum router sayısını sınırlar.

Her router geçişinde TTL bir azalır. Sıfıra ulaştığında paket düşürülür.

28. Checksum

Checksum, paket başlığı veya veride bozulma olup olmadığını kontrol etmek için kullanılır.

TCP ve UDP checksum değerleri taşıma sırasında oluşan hataları tespit etmeye yardımcı olur.

29. Temel TCP/IP Komutları

30. TCP ve UDP Bağlantılarını Görme

Dinleyen TCP ve UDP portlarını görmek için:

sudo ss -lntup

Aktif TCP bağlantıları:

ss -tn

31. tcpdump ile Paket Görüntüleme

Kendi ağ arayüzünüzde temel paket yakalama:

sudo tcpdump -i eth0 -c 20

Yalnızca TCP paketleri:

sudo tcpdump -i eth0 tcp -c 20

32. Wireshark Filtreleri

33. Uygulamalı TCP/IP Laboratuvarı

1. ip -br addr ile IP adresinizi görüntüleyin.
2. ip route ile default gateway'i bulun.
3. Gateway'e ping gönderin.
4. ip neigh ile ARP kaydını inceleyin.
5. dig example.com ile DNS sorgusu yapın.
6. ss -tn ile aktif TCP bağlantılarını görün.
7. Wireshark'ta tcp, udp ve dns filtrelerini deneyin.
8. Bir HTTPS bağlantısının TCP handshake paketlerini bulun.

34. TCP/IP Sorun Giderme Sırası

1. Ağ arayüzü aktif mi?
2. Geçerli IP adresi var mı?
3. Subnet maskesi doğru mu?
4. Gateway erişilebilir mi?
5. Genel IP adresine erişim var mı?
6. DNS çözümlemesi çalışıyor mu?
7. Hedef port dinliyor mu?
8. Firewall trafiği engelliyor mu?

35. Hızlı Kontrol Listesi

36. Sonuç

Bu dokümanda TCP/IP katmanları, IPv4 ve IPv6, subnet, gateway, routing, TCP, UDP, portlar, ICMP, ARP, DNS, DHCP, NAT, MTU ve temel ağ analiz komutları ele alındı.

TCP/IP mantığını öğrenmek; ağ sorunlarını çözmek, sunucu yönetmek, Docker ağlarını anlamak ve güvenlik analizleri yapmak için güçlü bir temel sağlar.